Wat is huwelijksdwang?
Huwelijksdwang is iemand dwingen te trouwen zonder vrije partnerkeuze. Huwelijksdwang wordt gepleegd door familieleden om de familie-eer te beschermen of te herstellen.
Hoe vaak komt huwelijksdwang voor?
Jaarlijks ervaren naar schatting tussen de 338 en 957 personen in Nederland huwelijksdwang, hoewel er slechts gemiddeld 181 meldingen per jaar worden geregistreerd.
Wat speelt er bij huwelijksdwang?
Huwelijksdwang is diep geworteld in culturele, religieuze en sociale normen. In veel gemeenschappen geldt trouwen als plicht en als manier om familie-eer, status en sociale zekerheid te behouden. Een huwelijk wordt gezien als bewijs van goed gedrag en respect voor traditie.
De druk om te trouwen komt vaak voort uit angst voor roddels, uitsluiting of eerverlies. Voor ouders kan het huwelijk van hun kind de reputatie van de familie beschermen of versterken. In sommige gevallen speelt ook economische zekerheid of het verkrijgen van een verblijfsvergunning een rol.
Hoewel huwelijksdwang soms wordt voorgesteld als cultureel gebruik of familietraditie, ontbreekt elke morele of religieuze rechtvaardiging. Vrije partnerkeuze is in alle religies toegestaan. Toch blijft de praktijk bestaan door sociale controle, ongelijkheid tussen mannen en vrouwen en gebrek aan kennis over rechten en hulpverlening.
Waar komt huwelijksdwang voor?
Huwelijksdwang komt vooral voor in gemeenschappen met een migratie- of religieuze achtergrond, waaronder mensen uit landen als Afghanistan, Irak, Iran, Koerdistan, Marokko, Pakistan, Somalië, Syrië en Turkije. Ook onder Surinaams-hindoestanen, sikhs, Roma en in strenge christelijke gemeenschappen binnen Nederland komt dit voor.
Bij wie komt huwelijksdwang voor?
Vooral jongeren tussen de 16 en 25 jaar worden met huwelijksdwang geconfronteerd.
Wat zijn risicofactoren?
Bepaalde groepen lopen een verhoogd risico op huwelijksdwang:
- Meisjes, jonge vrouwen en mannen uit gesloten gemeenschappen met strikte opvattingen over genderrollen en relaties, vooral als ze daarvan afwijken.
- Mensen met een migratieachtergrond waar eer en kuisheid belangrijk zijn, of uit een sterk religieus orthodox milieu.
- Personen in een afhankelijke positie zonder netwerk buiten de familie of zonder eigen inkomsten.
Wat zijn signalen van huwelijksdwang?
- Praat over huwelijk zonder eigen instemming.
- Toont angst of stress om familie te teleurstellen.
- Plotselinge reis of verblijf bij familie in buitenland.
- Familie controleert contacten of documenten.
- Er is druk of dreiging om te trouwen.
- Verandert gedrag of trekt zich sociaal terug.
- Vermijdt gesprek over relatie of toekomst.
Wie bieden advies, hulp en/of bescherming bij huwelijksdwang?
Bij signalen van huwelijksdwang kun je terecht bij:
- Veilig Thuis.
- Lokaal Team van de gemeente.
- Landelijk Knooppunt Huwelijksdwang en Achterlating (LKHA).
- Politie bij levensgevaar of (mogelijk) strafbaar feit.
Wat zijn extra veiligheidsmaatregelen?
Naast de stappen in de meldcode zijn deze punten belangrijk vanaf stap 1:
- Overleg altijd met deskundige of Veilig Thuis voordat je handelt of in gesprek gaat.
- (Dreiging van) levensgevaar? Bel direct 112.